Denk je erover om een bedrijf in te kopen, bijvoorbeeld als medewerker, ondernemer of investeerder? Jezelf inkopen in een bedrijf lijkt soms makkelijker dan het is. Je stapt in een bestaande organisatie, met bestaande risico’s, afspraken en verwachtingen. In deze blog nemen we je stap voor stap mee in wat er allemaal komt kijken bij een bedrijf inkopen, inclusief opties om jezelf in een bedrijf in te kopen zonder (veel) eigen geld.
Wat betekent een bedrijf inkopen precies?
Bij een bedrijf inkopen betekent dat je (een deel van) de aandelen verwerft van een bestaande onderneming. Je wordt dus mede-eigenaar van een bedrijf dat al draait. Dat kan op verschillende manieren:
-
Jezelf inkopen in een bedrijf als medewerker of manager (management buy in of management buy out)
-
Inkopen in een bedrijf als externe ondernemer die een onderneming wil overnemen
-
Meedoen in een franchiseformule in plaats van zelf iets vanaf nul opbouwen
In alle gevallen geldt: je legt geld, tijd en reputatie in en je deelt mee in winst, risico en zeggenschap.
Wanneer is jezelf inkopen in een bedrijf interessant?
Jezelf inkopen bij een bedrijf kan interessant zijn als:
-
Je al in het bedrijf werkt en meer invloed en rendement wilt, bijvoorbeeld via een management buy in of buy out
-
Je ondernemer wilt worden, maar liever een bestaand bedrijf overneemt dan vanaf nul begint
-
Je via een franchise wilt starten, omdat je gebruik wilt maken van een bewezen formule
-
Een eigenaar op zoek is naar opvolging of risicospreiding en jou als partner ziet
Belangrijk is dat de strategie klopt. Past het bedrijf bij jouw ervaring, netwerk en ambities? En is de onderneming toekomstbestendig genoeg om de investering terug te verdienen
Stappenplan, jezelf inkopen in een bedrijf
1. Oriëntatie, welk bedrijf wil je inkopen en waarom?
Begin niet met de cijfers, maar met de vraag: waarom wil ik juist dit bedrijf inkopen? Kijk naar:
-
Marktpositie en groeipotentieel
-
Klantportefeuille en afhankelijkheid van enkele grote klanten
-
Afhankelijkheid van de huidige ondernemer
-
Jouw rol na de inkoop
Pas als dit logisch voelt, ga je verder de diepte in.
2. Analyseer de onderneming
Een bedrijf inkopen zonder grondig onderzoek is vragen om problemen. Vraag minimaal:
-
Jaarrekeningen van de afgelopen 3 jaar
-
Prognoses en investeringsplannen
-
Overzicht van omzetverdeling (bijvoorbeeld top 10 klanten)
-
Contracten met leveranciers, personeel en financiers
Op basis hiervan kun je de ondernemingswaarde laten bepalen en een eerste bandbreedte voor de koopsom vaststellen.
3. Waardebepaling en prijsafspraak
De waarde van een bedrijf wordt vaak bepaald op basis van toekomstige kasstromen, winstgevendheid en risico’s. Een professionele waardebepaling helpt om:
-
Emoties uit de discussie te halen
-
Realistische verwachtingen te creëren
-
Een goede basis te vormen voor financiering
Vervolgens onderhandel je over de koopprijs, structuur van de deal en eventuele variabele componenten (bijvoorbeeld een earn-out).
4. Structuur, hoe koop je jezelf in?
Je kunt jezelf inkopen in bedrijf via verschillende structuren, bijvoorbeeld:
-
Privé aandelen kopen
-
Via een persoonlijke holding inkopen in een werk-bv
-
Geleidelijke participatie, jaarlijks extra aandelen kopen of winstdeling omzetten in aandelen
De gekozen structuur heeft fiscale, juridische en risicogevolgen. Laat je hierover goed adviseren.
5. Financiering, bedrijf inkopen zonder (veel) geld
Een veelgestelde vraag: kun je jezelf inkopen in een bedrijf zonder eigen vermogen? Volledig zonder geld is zelden realistisch, maar je kunt het benodigde bedrag wel slim samenstellen:
Voorbeelden van financieringsbronnen:
-
Eigen vermogen, spaargeld of verkoop van andere bezittingen
-
Bankfinanciering, bijvoorbeeld via Rabobank of andere financiers die een onderneming overnemen regelmatig financieren
-
Vendor loan (verkoperslening), de verkoper leent jou een deel van de koopsom
-
Achtergestelde leningen van investeerders of familie
-
Crowdfunding of particuliere investeerders
-
Private equity of MBI-investeerders bij grotere deals
Een combinatie van deze bronnen is vaak de praktijk. Bedrijf overnemen zonder eigen vermogen vraagt dus om een sterk plan, overtuigende cijfers en vertrouwen bij financiers.
6. Juridische documentatie en due diligence
Als de hoofdlijnen zijn afgesproken leg je deze vast in een intentieovereenkomst of Letter of Intent. Daarna volgt de due diligence, het boekenonderzoek. Hierbij worden onder andere onderzocht:
-
Financiële cijfers en verplichtingen
-
Fiscale positie
-
Juridische risico’s, lopende contracten en claims
-
Operationele organisatie en afhankelijkheden
Op basis van de uitkomsten kun je de voorwaarden aanscherpen, de prijs bijstellen of – als het echt tegenvalt – afzien van de inkoop.
7. Closing en integratie
Na akkoord volgt de definitieve koopovereenkomst en de overdracht van aandelen via de notaris. Maar daarmee ben je er niet. Je moet ook nadenken over:
-
Rolverdeling tussen jou en de (voormalige) eigenaar
-
Bestuursstructuur en besluitvorming
-
Rapportagelijnen en informatievoorziening
-
Hoe je samen de strategie gaat uitvoeren
Juist in deze fase zie je of er vooraf voldoende is gesproken over verwachtingen en samenwerking.
Jezelf inkopen in bedrijf zonder geld, wat is realistisch?
Online vind je veel verhalen over “management buy in zonder geld” of “bedrijf inkopen zonder eigen geld”. In de praktijk geldt:
-
Financiers en verkopers verwachten dat je zelf ook risico neemt
-
Een volledig gefinancierde deal zonder eigen inbreng komt zelden voor
-
Hoe sterker je track record en het bedrijf, hoe meer ruimte er is voor vendor loans, earn-outs en achtergestelde leningen
Wil je jezelf inkopen in een bedrijf zonder eigen vermogen, dan moet jouw toegevoegde waarde glashelder zijn: kennis, netwerk, commerciële kracht of operationeel leiderschap. Zonder dat is het risico voor de andere partijen simpelweg te groot.
Management buy in, management buy out en franchise
Management buy in (MBI)
Bij een management buy in stap je als externe ondernemer of manager in een bestaand bedrijf als nieuwe aandeelhouder. Je koopt je dus van buitenaf in. Dit gebeurt vaak bij ondernemers die willen stoppen, maar hun bedrijf niet direct volledig verkopen.
Management buy out (MBO)
Bij een management buy out nemen zittende managers het bedrijf over van de huidige eigenaar. Ze kennen de onderneming al goed, wat de risico’s deels beperkt, maar financiering blijft een belangrijk vraagstuk.
Franchise beginnen zonder eigen vermogen
Bij een franchise gebruik je een bestaande formule, merknaam en ondersteuning. Ook hier heb je vrijwel altijd eigen inbreng nodig, al zijn er formules die met minder eigen middelen werken in combinatie met banken, leasemaatschappijen of investeerders.
In alle drie de situaties geldt: de spelregels, verplichtingen en rendement verschillen. Laat juridische en financiële afspraken daarom altijd toetsen voordat je tekent.
Veelgemaakte fouten bij een bedrijf inkopen
We zien in de praktijk regelmatig dezelfde valkuilen terug bij jezelf inkopen in een bedrijf:
-
Te veel focussen op de koopprijs en te weinig op de kwaliteit van de onderneming
-
Geen onafhankelijk due diligence laten doen
-
Onduidelijke afspraken over rol, zeggenschap en besluitvorming
-
Een te optimistische financieringsstructuur, met te weinig ruimte voor tegenvallers
-
Emoties (sympathie voor de verkoper of het team) zwaarder laten wegen dan feiten
Een goede voorbereiding voorkomt dat je voor verrassingen komt te staan nadat je eenmaal aandeelhouder bent.
Hoe helpt Business & Support bij bedrijf inkopen?
Een bedrijf inkopen is geen standaardtransactie. Het is een strategische stap die je maar één of enkele keren in je ondernemersleven zet. Business & Support begeleidt je bij:
-
Het helder krijgen van je doelen, wil je kopen, inkopen of juist verkopen?
-
De analyse en waardebepaling van het bedrijf waarin je jezelf wilt inkopen
-
Het opzetten van een realistische financieringsstructuur
-
De onderhandelingen met verkoper, financiers en andere partijen
-
De juridische documentatie in samenwerking met M&A-advocaten en fiscalisten
-
De vertaling van de deal naar een werkbare samenwerking na de overdracht
We staan naast je, niet tegenover je. Onafhankelijk, vaktechnisch sterk en met oog voor zowel cijfers als de mens achter de onderneming.
Sparren over een bedrijf inkopen?
Denk je erover om jezelf in te kopen in een bedrijf, met of zonder eigen vermogen, en wil je weten wat er in jouw situatie mogelijk is?
Neem dan contact op met Business & Support voor een vrijblijvend eerste gesprek. Samen verkennen we of een bedrijf inkopen voor jou de juiste route is en welke stappen nodig zijn om dat zorgvuldig en doordacht te realiseren.
